De (abstracte) bankgarantie: een strikte uitleg van de voorwaarden?

 

Stel: u gaat een zakelijke relatie aan waar veel geld dan wel een groot belang mee gemoeid is. Dan wilt u het liefst zekerheid bedingen bij uw contractuele wederpartij. De bankgarantie is een dergelijke vorm van persoonlijke zekerheid. De zekerheid wordt door de bank als “derde” gesteld en biedt u als begunstigde (financiële) bescherming tegen tekortkomingen van uw contractspartij. 

 

De bankgarantie is niet in de wet geregeld; de inhoud ervan wordt bepaald door de tekst van de overeenkomst, rechtspraak en gewoonte. De bankgarantie wordt ook wel gezien als een overeenkomst tussen de bank en de begunstigde. De bank doet daarbij een onherroepelijk aanbod tot betaling en de begunstigde aanvaardt het aanbod door een verzoek tot betaling in te dienen.

 

Meestal zijn er bij een bankgarantie drie partijen betrokken, maar er zijn ook andere varianten mogelijk. De drie betrokken partijen zijn: de garant (veelal een bank), de opdrachtgever tot de bankgarantie (meestal de debiteur van de begunstigde) en de begunstigde. Wanneer er sprake is van drie partijen ziet dat er in een figuur uit zoals de afbeelding hierboven.

 

Ter illustratie een voorbeeld. Als u als ondernemer een huurovereenkomst aangaat voor een bedrijfspand, dan zal de verhuurder zekerheid wensen dat de huur voor het pand ook betaald wordt. De verhuurder kan u als huurder dan vragen om een bankgarantie om die zekerheid te krijgen. De verhuurder is dan de begunstigde en u als huurder bent de debiteur van de begunstigde die de bank opdracht geeft tot het verstrekken van een bankgarantie.

 

Onlangs werd een geschil omtrent een bankgarantie aan de Hoge Raad voorgelegd. In die zaak speelde het volgende. Rollecate heeft in opdracht van Ballast Nedam de levering en plaatsing van gevels voor het Hilton Hotel Schiphol uitgevoerd. De gevelelementen heeft Rollecate bij Polux B.V. gekocht. Door Polux konden de gevelelementen niet worden voorgefinancierd. Daarom zijn Rollecate en Polux overeengekomen dat Rollecate vooruitbetalingen zou doen en dat Polux bankgaranties zou verstrekken om zekerheid te stellen. Polux heeft Rabobank verzocht om een tweetal bankgaranties te verstrekken.

 

Nadat Polux haar verplichtingen niet heeft kunnen nakomen, heeft Rollecate Rabobank verzocht om het totaalbedrag van de twee bankgaranties uit te betalen. Ten aanzien van de eerste bankgarantie heeft Rabobank dat verzoek ingewilligd, maar het totaalbedrag van de tweede bankgarantie heeft zij niet volledig uitbetaald. De Rabobank weigerde dat omdat Rollecate de in de voorwaarden vermelde termijnbetalingen te laat zou hebben gedaan. Rollecate heeft daarop uitbetaling gevorderd van de Rabobank.

 

In cassatie is het van belang dat er sprake was van een soort ‘betaalschema’, waarin werd vermeld voor welke data de verschillende betalingen moesten worden gedaan. Door Rollecate is wel betaald, maar niet volgens het afgesproken betaalschema.

 

Rollecate en Rabobank zijn het er niet over eens of de afgesproken betaaltermijnen ‘fataal’ zijn. Als dat het geval is, dan hoeft Rabobank niet uit te betalen.  Door het Hof is geconstateerd dat het in deze gaat om een zogenaamde “abstracte bankgarantie”. Door de Hoge Raad is dat niet bestreden. Het Hof hanteerde de volgende redenering waarom er sprake is van een abstracte bankgarantie: Wanneer de betalingsverplichting van de bank onafhankelijk is gemaakt van de rechtsverhouding tussen de begunstigde en de opdrachtgever, in deze Rollecate en Polux, en de bank daarbij een eigen verplichting heeft om de begunstigde te betalen, dan is er sprake van een abstracte bankgarantie.

 

Bij de uitleg van een abstracte bankgarantie komt een groot gewicht toe aan de (strikt te lezen) bewoordingen van de garantie. Daaruit leidt het Hof in dit geschil het volgende af:

1) De tekst van de garantie is duidelijk;

2) Er is sprake van fatale termijnen;

3) De betalingen zijn te laat (niet volgens het betaalschema) gedaan.

 

In aansluiting daarop worden door de Hoge Raad de maatstaven die gelden bij de uitleg van een abstracte bankgarantie nog eens op een rij gezet:

 

“Gelet op de aard van een abstracte garantie op afroep (onder de voorwaarden vermeld in de garantie) en de functie die dergelijke garanties in het handelsverkeer vervullen, alsmede gelet op de positie van de garanderende bank, die de belangen in het oog moet houden van zowel degene die de opdracht gaf tot het stellen van de garantie, als van degene te wiens gunste de garantie is gesteld, is een strikte toepassing door de bank van de in de garantie gestelde voorwaarden geboden. Uit de aard en functie van de abstracte bankgarantie vloeit tevens voort dat bij de uitleg van een dergelijke garantie groot gewicht toekomt aan de (strikt te lezen) bewoordingen daarvan. (HR 13 maart 2015, ECLI:NL:HR:2015:600).”

 

Volgens het Hof konden de bedragen die nog op tijd waren gedaan voor de volgende termijn, bij die volgende termijn worden geteld. Volgens de Hoge Raad is dat niet het geval, omdat op die manier het fatale karakter aan de termijnen wordt ontnomen.

 

Als er ten gunste van u een bankgarantie is afgegeven, dan is het dus goed om de voorwaarden duidelijk in de garantie op te (laten) nemen en goed voor ogen te houden aan welke voorwaarden u zélf moet voldoen. Zoals uit de besproken zaak blijkt, kunt u anders voor nare verassingen komen te staan.

 

Heeft u vragen of advies nodig? Neem dan gerust contact op met een van onze advocaten. Wij staan u graag met raad en daad ter zijde!