Het matigen van een boetebeding: alles met mate?


In de praktijk zien we regelmatig dat partijen een boetebeding in een overeenkomst opnemen. Het boetebeding houdt in dat een partij die tekort schiet in de nakoming van zijn verplichtingen op grond van de overeenkomst, een boete dient te betalen aan zijn wederpartij. Boetebedingen kunnen een tweetal functies hebben. Allereerst kan een boete erop gericht zijn om latere discussies over de omvang van de schadevergoeding, als een partij niet of nalatig presteert, te voorkomen. Verder kan een boetebeding bedoeld zijn als een ‘prikkel tot nakoming’ voor wat betreft de uit de overeenkomst voortvloeiende verplichtingen. Vaak behoudt een partij zich in dat geval ook het recht voor om – naast de overeengekomen contractuele boete – ook eventuele (verdere) schade te verhalen op de wederpartij.

 

De wet bepaalt dat een bedongen boete door de rechter - op verzoek van een partij – kan worden gematigd. De rechter dient de bevoegdheid tot matiging echter terughoudend te hanteren. Een boete mag namelijk slechts worden gematigd als deze tot een buitensporig en onaanvaardbaar resultaat leidt. De vraag onder welke omstandigheden het mogelijk is om een boete (in forse mate) te matigen, is op 16 februari 2018 door de Hoge Raad beantwoord.

 

Het ging in deze kwestie om twee partijen, genaamd Protec en Easystaff, die een exclusiviteitsovereenkomst hadden gesloten waarin een boetebeding was opgenomen. Als één van de bepalingen in deze overeenkomst zou worden overtreden, was Easystaff een boete van € 20.000,- per overtreding verschuldigd, vermeerderd met € 5.000,- voor elke dag gedurende dat de overtreding voortduurde. Protec vorderde in de procedure betaling van Easystaff van de verschuldigde boetes. Easystraff had namelijk, in strijd met het exclusiviteitsbeding, backofficewerkzaamheden (o.a. salarisadministratie) verricht met betrekking tot personeelsleden die waren uitgezonden via concurrenten van Protec. Als gevolg hiervan vorderde Protec een totaalbedrag van € 1.230.000,- aan boetes van Easystaff.

 

In hoger beroep kwam het Gerechtshof tot het oordeel dat de boete tot een buitensporig en onaanvaardbaar resultaat leidde, waardoor de boete werd gematigd tot een bedrag van € 21.150,-. Vervolgens werd in cassatie aan de Hoge Raad de vraag voorgelegd of het Gerechtshof de bevoegdheid tot matiging van de overeengekomen boete met voldoende terughoudendheid had gehanteerd.

 

Aan het oordeel van het Gerechtshof lag een aantal redenen ten grondslag. Allereerst had Protec de overeenkomst eenzijdig opgesteld en hadden partijen niet onderhandeld over de contractsbepalingen, zoals de hoogte van de boete. Verder heeft Protec niet aangegeven op grond waarvan zij de erg hoge boetes had bepaald. In dit kader achtte het Gerechtshof ook relevant dat de boetes geenszins in verhouding stonden tot de door Easystaff werkelijk geleden schade. Ook ging het in deze kwestie om slechts enkele incidentele overtredingen die in het begin van de contractperiode hadden plaatsgevonden en vervolgens niet meer. Tot slot achtte het Gerechtshof van belang dat de overeenkomst was bedoeld om Protect te beschermen tegen concurrentie en dat de beboete handelingen niet tot verlies van klanten hebben geleid.

 

Het voorgaande vormde voor het Gerechtshof aanleiding om de door Protec gevorderde boete te matigen. De uitspraak van het Gerechtshof wordt uiteindelijk door de Hoge Raad in stand gelaten. Volgens de Hoge Raad heeft het Gerechtshof een juiste maatstaf gehanteerd bij de beoordeling van de vraag of de contractuele boete voor matiging in aanmerking kwam.

 

Hoewel de bevoegdheid van de rechter tot matiging van een boete terughoudend moet worden toegepast, kan de rechter dus onder omstandigheden bepalen dat er slechts een gedeelte van de gevorderde boete wordt toegewezen. De rechter zal hierbij niet alleen moeten letten op de verhouding tussen de werkelijke schade en de hoogte van de boete, maar ook op de overige omstandigheden.

 

U kunt dus uw voordeel met deze uitspraak doen! Heeft u het voornemen om als een stok achter de deur een boetebeding op te nemen, dan is het belangrijk dat u met de hierboven genoemde omstandigheden rekening houdt. Dit zodat u (conform de hoofdregel) aanspraak kunt maken op de boete zoals u deze overeen bent gekomen. Mocht u daarentegen worden aangesproken tot het betalen van een contractuele boete, dan geldt dat de gevorderde boete kan worden gematigd, als deze leidt tot een buitensporig en onaanvaardbaar resultaat. Win hierover advies in bij een advocaat.

 

Heeft u vragen of advies nodig over een contractuele boete? Neemt u dan gerust vrijblijvend contact op met SPEE advocaten.

 

De volledige uitspraak kunt u hier lezen.