Klantbelang en zorgplicht

 

Ieder mens is anders: je hebt optimisten en pessimisten; mensen die bedachtzaam handelen en mensen die intuïtief handelen. In het financiële recht wordt van oudsher echter de rationele mens als ‘maatmens’ gehanteerd. Maar ‘de rationele mens’, zeg maar iemand die denkt als Einstein, een dataopslagcapaciteit heeft van een computer en het geduld van Ghandi, bestaat niet! Gelukkig kantelt het mensbeeld dat in het financiële recht gehanteerd wordt steeds meer naar ‘de beperkte rationaliteit’. Daarbij wordt ervanuit gegaan dat mensen, ook al zijn ze nog zo intelligent, beperkt rationeel zijn door begrenzingen van hun cognitieve eigenschappen (zoals het verwerken van grote hoeveelheden informatie en het maken van ingewikkelde berekeningen) en omdat ze vaak automatisch koersen op hun intuïtie (en daardoor soms ‘gedachteloos’ de fout ingaan).

 

Deze kanteling van het mensbeeld heeft gevolgen voor de wijze waarop marktpartijen beleggers en klanten tegemoet treden. Inzichten uit gedragswetenschappelijk onderzoek worden bijvoorbeeld ingezet om klassieke methoden van informatieverstrekking effectiever te maken. Brochures worden niet langer zodanig ontworpen dat voordelige aspecten van beleggingen in het oog springen, terwijl productrisico’s worden weggemoffeld.

 

Maar bijvoorbeeld ook beleidsmakers in Brussel en Den Haag maken steeds vaker gebruik van gedragswetenschappelijke inzichten bij het denken over financiële marktregulering. Zo heeft bijvoorbeeld de Autoriteit Financiële Markten meerdere rapporten over gedragswetenschappelijke inzichten gepubliceerd en betrekt zij deze in toenemende mate bij haar toezichthoudende rol.

 

In 2014 is in de Wet op het financieel toezicht voor een reeks van activiteiten bepaald dat financiële ondernemingen op zorgvuldige wijze de belangen van consumenten in acht moeten nemen. Het betreft een algemene zorgplicht. Het financieel toezichtrecht heeft hiermee de deur opengezet voor verplichtingen van financiële ondernemingen om rekening te houden met het beperkt rationele gedrag van mensen. Zorgvuldig gedrag houdt in dat financiële ondernemingen géén gebruik (mogen) maken van gedragswetenschappelijke inzichten wanneer dit ten nadele van de consument gaat. Financiële ondernemingen die hartgrondig belijden dat zij het klantbelang centraal stellen, scherpen de zorgvuldigheidsnorm voor zichzelf nog verder aan. Zij zullen klantbelangen als vertrekpunt moeten nemen bij hun productontwikkeling én de manier waarop de marketing van producten en diensten wordt vormgegeven. Om een voorbeeld te geven voor wat betreft de productontwikkeling: financiële producten dienen te zijn afgestemd op de belangen van de consument. Commerciële belangen van de financiële ondernemingen mogen uiteraard een rol spelen, maar zij moeten worden verwezenlijkt op basis van prijs en kwaliteit, en níet door consumenten op het verkeerde been te zetten.

 

Ook zullen de gedragswetenschappelijke inzichten bij aansprakelijkheidsvraagstukken in de rechtspraak leiden tot rijzende financiële consumentenprotectie.

 

https://www.aureusvermogen.nl/klantbelang-en-zorgplicht/