Rechtsbijstandverzekering van beroepsvereniging: ook dan recht op vrije advocaatkeuze!

 

Het recht op vrije advocaatkeuze blijft de gemoederen bezig houden. Dit ondanks dat het Europese Hof van Justitie al op 7 november 2013 heel duidelijk heeft bepaald dat rechtsbijstandsverzekeraars hun verzekerden een vrije advocaatkeuze moeten bieden. Dat het recht op vrije advocaatkeuze de gemoederen bezig blijft houden, blijkt namelijk uit een recente uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

Maar eerst nog even kort het volgende. Want hoe zit het ook alweer met het recht op vrije advocaatkeuze? De vrije advocaatkeuze geldt bij alle procedures, dus ook procedures waarvoor procesvertegenwoordiging door een advocaat niet verplicht is. En in april 2016 heeft het Europese Hof van Justitie bepaald dat een rechtsbijstandverzekerde óók bij ontslagprocedures bij het UWV en óók bij bezwaarprocedures in het bestuursrecht het recht heeft om zelf een advocaat te kiezen.

Helaas komt het nog regelmatig voor dat mensen ten onrechte menen dat zij geen advocaat naar eigen keuze mogen kiezen wanneer zij een rechtsbijstandverzekering hebben afgesloten.

Gelukkig laat een recent arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zien dat in veel gevallen wél degelijk het recht bestaat om een advocaat van eigen keuze in te schakelen!

In die zaak waarover het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden moest oordelen, ging het om het volgende. De beroepsvereniging Nieuwe Unie ’91, een beroepsorganisatie in de verpleging en verzorging, biedt haar leden als onderdeel van het lidmaatschap een rechtsbijstandverzekering aan. Volgens het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden kunnen de leden van de beroepsvereniging aanspraak maken op een vrije advocaatkeuze.

In de polisvoorwaarden van de rechtsbijstandverzekering van de beroepsvereniging staat het volgende vermeld:

  • leden die op eigen initiatief een advocaat inschakelen, kunnen geen aanspraak maken op vergoeding van gemaakte kosten;

  • de beroepsvereniging bepaalt of de juridische dienstverlening intern dan wel extern wordt verstrekt;

  • Als de rechtsbijstand wordt verleend door een externe advocaat, dan wijst de beroepsvereniging een advocaat uit haar eigen netwerk aan.

Eén van de leden van de beroepsvereniging heeft in 2012 een zaak aangemeld bij de beroepsvereniging, het betreft een arbeidsconflict dat het desbetreffende lid heeft met zijn werkgever. Daarop bericht de beroepsvereniging in juli 2012 aan het lid dat zij de zaak zal uitbesteden aan een advocaat uit haar netwerk. Daar gaat het lid aan de beroepsvereniging niet mee akkoord; hij wil een advocaat naar eigen keuze inschakelen. De beroepsvereniging geeft aan dat dit het lid vrij staat, maar dat zij de kosten daarvan niet zal betalen; de kosten van een advocaat naar eigen keuze dient het lid zelf te betalen.

Het lid schakelt zelf een advocaat in, en dient de declaratie (toch) in bij de beroepsvereniging. Hij baseert zich daarbij op de tot het lidmaatschap van de Nieuwe Unie ’91 behorende rechtsbijstandverzekering en de daarbij inherente vrije advocaatkeuze, zoals die volgens hem voortvloeit uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden is het daarmee eens. Het feit dat de beroepsvereniging veel meer doet voor haar leden dan het bieden van een rechtsbijstandverzekering, maakt niet dat de dienstverlening anders moet worden beoordeeld dan die van een gewone rechtsbijstandverzekeraar, aldus het gerechtshof. En het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft bepaald dat de vrije advocaatkeuze ‘niet restrictief mag worden uitgelegd’.

Het gerechtshof weegt verder mee dat de beroepsvereniging zelf aan haar lid bevestigd heeft dat zij een advocaat uit haar eigen netwerk zou inschakelen.

Kortom, de beroepsorganisatie draait uiteindelijk op voor de advocaatkosten die het lid gemaakt heeft toen hij zelf een advocaat naar eigen keuze heeft ingeschakeld.

Heeft u vragen over het recht op vrije advocaatkeuze? Neem dan gerust contact met ons op. Wij helpen u graag verder!

De volledige uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden kunt u hier lezen.