Week 46 - Vallen leveranciers onder de reikwijdte van een relatiebeding?

 

Een relatiebeding maakt vaak deel uit van een arbeidsovereenkomst. Een relatiebeding dient ter beperking van concurrentie. Op grond van het relatiebeding is het de werknemer verboden om zakelijke betrekkingen aan te gaan of te onderhouden met (voormalige) relaties van werkgever. Maar wat moet nu eigenlijk precies onder het begrip ‘relaties’ worden verstaan? Of anders gezegd: ziet een relatiebeding enkel op ‘klanten’, of bijvoorbeeld ook op ‘leveranciers’?

 

Hierover heeft het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zich onlangs uitgelaten.

 

Het ging in die zaak om een werkneemster die als schoonheidsspecialiste werkte in een schoonheidssalon waar wordt gewerkt met een huidverbeteringsapparaat (een “Nora Bode OXYjet”) voor “anti-aging-doeleinden”. Dit huidverbeteringsapparaat is door werkgever gekocht bij een leverancier genaamd ‘SkinCare Solutions’. SkinCare Solutions is exclusief distributeur voor de OXYjet-systemen in de Benelux.

 

In de loop van haar dienstverband begint werkneemster een eigen schoonheidssalon aan huis. In dat kader koopt werkneemster een OXYjet bij SkinCare Solutions. Wanneer werkneemster dit aan haar werkgever mededeelt, schorst werkgever direct de werkneemster vanwege het schenden van het verbod van nevenwerkzaamheden en het relatiebeding. Werkgever start met succes een ontslagprocedure: de kantonrechter ontbindt de arbeidsovereenkomst. Het verzoek van werkgever om werkneemster te veroordelen om zich te houden aan de in de arbeidsovereenkomst opgenomen bedingen wordt echter door de kantonrechter afgewezen. Werkgever is het met dit laatste niet eens en stelt zodoende hoger beroep in.

 

Beoordeling gerechtshof Arnhem-Leeuwarden

Het hoger beroep gaat kort gezegd over de vraag of het relatiebeding door werkneemster wordt overtreden door de contacten die zij - in verband met de aangeschafte OXYjet - onderhoudt met SkinCare Solutions.

 

Het relatiebeding dat partijen waren overeengekomen, luidt als volgt:

“Het is werknemer evenmin toegestaan om gedurende een periode van één jaar na het einde van de arbeidsovereenkomst op enige wijze zakelijke betrekkingen aan te gaan of te onderhouden met (voormalige) relaties van werkgever, behoudens de voorafgaande schriftelijke toestemming van werkgever.”

 

Van Dale definieert ‘relatie’ als een betrekking waarin zaken of personen tot elkaar staan en tevens ziet het taalkundig op de personen die in betrekking staan, met als genoemd voorbeeld een zakenrelatie. In zoverre oordeelt het gerechtshof dat aan werkgever kan worden toegegeven dat onder het relatiebeding dus méér relaties kunnen vallen dan louter en alleen ‘klanten’.

 

Maar het komt niet alleen aan op een zuiver taalkundige uitleg. Voor het beantwoorden van de vraag hoe in de arbeidsovereenkomst de verhouding tussen de partijen is geregeld; en of de arbeidsovereenkomst een leemte laat die moet worden aangevuld, is namelijk ook relevant ‘de zin die de partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan deze bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten’. Daarbij kan mede van belang zijn tot welke maatschappelijke kring(en) partijen behoren en welke rechtskennis van die partijen kan worden verwacht.

 

Een relatiebeding heeft in principe als doel ‘het beperken van concurrentie’. Meer specifiek betreft het veelal het beschermen van het klantenbestand van werkgever. De klanten bepalen immers in belangrijke mate de hoogte van de omzet, en dus het winstpotentieel van de onderneming. In eerste aanleg is door werkgever benadrukt dat het weglopen met de klanten cruciaal is. Maar niet uitgesloten is dat in bijzondere situaties ook anderen, zoals leveranciers, daarbij een rol spelen. Dit wordt bepaald door de aard van de onderneming en de aard van de geleverde goederen en diensten.

 

Ten tijde van het sluiten van de arbeidsovereenkomst is het relatiebeding géén onderwerp van gesprek is geweest. Nu werkgever destijds niet aan de werkneemster aangegeven heeft dat onder de term ‘relaties’ niet alleen ‘de klanten’ maar ook ‘de leveranciers’ vallen, mocht werkgever er niet zomaar op vertrouwen dat werkneemster had moeten begrijpen dat werkgever de term ‘relaties’ zo ruim uitlegt dat hieronder ook de leveranciers vallen. Werkgever had dit, nu zij diegene was die de arbeidsovereenkomst en dus ook het relatiebeding had opgesteld, aan werkneemster duidelijk moeten maken. Dit heeft werkgever echter niet gedaan. Zonder die toelichting mocht werkneemster er dus op vertrouwen dat het relatiebeding alleen zag op de bescherming van het klantenbestand van haar werkgever.

 

In deze zaak had het gerechtshof in haar beoordeling betrokken dat de betreffende werkgever en werkneemster niet tot dezelfde maatschappelijke kringen behoren en niet over dezelfde kennis beschikken: werkgever heeft zich nationaal geprofileerd op haar vakgebied en behoort tot de top van de schoonheidssalons in Nederland en mag aldus geacht worden over een grotere kennis, ook waar het gaat om behoud van haar concurrentiepositie, te beschikken, terwijl bij werkneemster een dergelijke achtergrond ontbrak.

 

Kortom, in deze zaak moest het relatiebeding zo worden uitgelegd dat SkinCare Solutions, als de leverancier van de OXYjet, niet onder de reikwijdte van het relatiebeding viel. Daarom volgde het gerechtshof de werkgever ook niet in haar standpunt dat werkneemster het relatiebeding had overtreden.

 

Overigens heeft de rechtbank Noord-Holland eerder dit jaar nog het tegenovergestelde geoordeeld: namelijk dat het gebruik van de term ‘relaties’ juist wél erop duidt dat het relatiebeding ruimer en breder bedoeld is dan alleen ‘de klanten’. Zouden partijen gewild hebben om het relatiebeding enkel en alleen te laten gelden voor klanten dan ligt het namelijk voor de hand om de term ‘klanten’ te gebruiken en niet de term ‘relaties’.

 

Van geval tot geval kan dus verschillen hoe (ruim) een rechter een relatiebeding zal uitleggen.

 

Het toont in elk geval wel aan dat het goed is om de werknemer duidelijk te maken hoe ver de reikwijdte van een relatiebeding precies strekt, en dit ook goed schriftelijk vast te leggen. Dat voorkomt discussies, en dus procedures.

 

Heeft u vragen of advies nodig? Neem gerust contact op met onze arbeidsrechtadvocaten.

 

De volledige uitspraak kunt u hier lezen.