Vernietiging van het exoneratiebeding in de algemene voorwaarden

 

Consumenten zijn in Nederland vrij vaak gebonden aan algemene voorwaarden van ondernemers. Als daar echter bedingen in staan die “onredelijk bezwarend” zijn of vermoed worden dat te zijn, dan kan de consument deze voorwaarden (achteraf) vernietigen. Zo zijn er de zogenaamde grijze en zwarte lijst, waar bedingen opstaan die onredelijk bezwarend zijn of vermoed worden te zijn.

 

Dit speelde ook in een zaak bij het Gerechtshof Amsterdam. Het betrof een geschil tussen een particulier en een aannemer. De door de aannemer aangelegde gietvloer vertoonde ernstige gebreken. In de algemene voorwaarden was echter een zogenaamd exoneratiebeding opgenomen, waarbij de aannemer zijn aansprakelijkheid gedeeltelijk uitsluit. De vraag is nu: hield dat stand bij de rechter?

 

Rechtbank

De particulier vorderde bij de rechtbank een schadevergoeding van 145.000,-. De aannemer deed op zijn beurt een beroep op het exoneratiebeding uit zijn algemene voorwaarden. In dat beding werd zijn aansprakelijkheid beperkt tot de hoogte van het netto factuurbedrag van de overeenkomst. De rechtbank hield inderdaad rekening met het exoneratiebeding en wees een schadevergoeding toe ter hoogte van het netto factuurbedrag, namelijk € 70.000,-. Dit tot onvrede van zowel de particulier als de aannemer, die beiden in hoger beroep gingen.

 

Gerechtshof Amsterdam

In hoger beroep voerde de particulier twee bezwaren aan:

 

1.  De algemene voorwaarden zijn niet van toepassing op de vloerwerkzaamheden;

2.  Het exoneratiebeding komt in aanmerking voor vernietiging.

 

Anders dan de particulier is het Hof van mening dat de voorwaarden wél van toepassing zijn op de werkzaamheden. Het enkele feit dat de voorwaarden de titel “algemene verkoop- en leveringsvoorwaarden” dragen, wil niet zeggen dat ze zonder meer niet van toepassing zijn op de realisatie van de vloer. In de opdrachtbevestiging die door de particulier getekend is, staat immers dat de algemene voorwaarden van toepassing zijn “op de door ons uit te voeren werkzaamheden”. Verder blijkt ook uit de algemene voorwaarden zelf dat dit het geval is. In artikel 1 van de algemene voorwaarden staat namelijk expliciet vermeld dat deze gelden ‘voor al onze offertes, verkoopovereenkomst en aangeboden diensten’.

 

Ten aanzien van het tweede bezwaar, namelijk de vernietiging van het exoneratiebeding, is het Hof het wél eens met de particulier. Een exoneratiebeding staat op de grijze lijst. Daarin staat dat een beding welke de gebruiker geheel of ten dele bevrijdt van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding, vermoed wordt onredelijk bezwarend te zijn. De aannemer zal dit vermoeden moeten weerleggen.

 

Volgens de advocaat van de aannemer is de particulier vertrouwd met algemene voorwaarden en dergelijke exoneratiebedingen omdat hij zelf aannemer is in de vloerenbranche. Die subjectieve kennis moet volgens de advocaat worden meegewogen bij de beoordeling of het beding onredelijk bezwarend is.

 

Het Hof ziet dat echter anders. De particulier is in dit geval de overeenkomst niet aangegaan in de uitoefening van een beroep of bedrijf, maar als consument. Dat betekent dat de grijze lijst toch van toepassing is. Dat de particulier subjectieve kennis heeft van algemene voorwaarden, doet aan de toepasselijkheid van de wet niets af. Ook een goed geïnformeerde consument bevindt zich immers in een ongelijkwaardige positie ten opzichte van de zakelijke gebruiker van algemene voorwaarden. De consument heeft bijvoorbeeld een andere onderhandelingspositie dan een zakelijke wederpartij.

 

Tot slot overweegt het Hof nog dat het niet zo kan zijn dat de aanvaardbaarheid van bedingen die zijn opgenomen in de algemene voorwaarden ook afhankelijk is van de meestal toevallige subjectieve omstandigheden van de consument. Het hof volgt de particulier en vernietigt het beding. De aannemer moet alsnog de volledige schade betalen.

 

Zoals u ziet kunt u dus achteraf flink voor verrassingen komen te staan, wanneer uw algemene voorwaarden niet (geheel) voldoen aan de wettelijke vereisten. Het is dus erg belangrijk dat u zorgt dat uw algemene voorwaarden kloppen!

 

Wilt u uw algemene voorwaarden laten nakijken? Of wilt u nieuwe algemene voorwaarden laten opstellen? Ook daarvoor kunt u terecht bij een van onze advocaten. Wij staan u graag bij.